"Θεϊκά λόγια" του Ραμόν Μαρία ντελ Βάγιε Ιγκλάν (2007)
Απόδοση-διασκευή: Ματίνα Γαρεδάκη-Χρήστος Μπόσμος
Σκηνοθεσία-Μουσική επιμέλεια: Χρήστος Μπόσμος
Σκηνικά-Ενδυμασίες: Άγγελος Δελής
Φωτισμοί: Κώστας Χλίβας
Διανομή
Μαρί Γκάϊλα: Έμυ Μπίρμπιλα
Πέδρο Γκάϊλο: Νίκος Βλάχος
Μάρω ντελ Ρέϊνο: Ελένη Μεταξά
Τατούλα: Ματίνα Γαρεδάκη
Σιμωνίνα: Φωτεινή Καλαντζή
Μιγελίν: Γιάννης Πολιτσάκης
Λαυρέντης, Τράγος: Αντώνης Αρχοντάκης
Έβδομος Μιάου ή Αστέρης: Χρήστος Μπόσμος
Τυφλός, Μιλόν: Γιώργος Βιδάλης
Μπενίτα: Σοφία Παπαδή
Λιγόπονη, Λουδοβίνα: Κατερίνα Σαραντινού
Γιάννα ντελ Ρέϊνα: Ελένη Παπανικολάου
Στρατιώτης: Κωνσταντίνος Καϊόπουλος
Κορίτσι: Αρετή Λεβαντή
Η παράσταση ανέβηκε στο Θέατρο "ΧΥΤΗΡΙΟ" στην Ιερά Οδό στις 22 και 23 Φεβρουαρίου του 2007. Τον Νοέμβριο του ίδιου χρόνου επαναλήφθηκε στο ίδιο θέατρο με τις παρακάτω αλλαγές στη διανομή.
Λαυρέντης, Τράγος: Δημήτρης Κακαβούλας
Λιγόπονη: Ντίνα Χαϊδεμενοπούλου
Λουδοβίνα: Ειρήνη Κυριαζοπούλου
Στο πρόγραμμα της παράστασης η Ματίνα Γαρεδάκη επιχείρησε έναν απολογισμό της μέχρι τότε πορείας με τον τίτλο "Ο ιστός μας" και για διάφορους προφανείς και όχι λόγους λέει τα εξής:
"Είμαστε πιασμένοι σε έναν ιστό αράχνης. Το ξέρουμε; Στην αρχή υπήρχαν περιθώρια αμφιβολίας. Μετά ακολούθησαν οι δικαιολογίες Μπορεί να συλληφθήκαμε εξ απήνης. Μπορεί οι άμυνές μας να ήταν διάτρητες.
Τώρα πια όμως τα πράγματα έχουν ξεκαθαρίσει.
Εδώ και πέντε χρόνια ο ιστός αυτός είναι το σπίτι μας, αποτελεί το κατυφύγιο και το άλλοθί μας. Μπορούμε να φύγουμε, αλλά δεν θέλουμε πια. Αντίθετα τον νοιαζόμαστε τον ιστό μας -είναι και αραχνοΰφαντος τον μπαλώνουμε σαν τους ψαράδες το δίχτυ τους, τον στερεώνουμε να μην τον πάρει ο αέρας και που και που τον φωτίζουμε με χρωματιστά λαμπιόνια.
Και την αράχνη και αυτή την αγαπήσαμε. Νομίζω ότι και αυτή μας αποδέχτηκε σαν συγκάτοικους Είναι μια άχρονη, γριά/νέα αράχνη, με παιδική σοφία και κατακτημένη αθωότητα, με συναίσθημα που δεν αφήνεται να γίνει συναισθηματισμός, με γνώση που δεν φτάνει στην αυταρέσκεια.
Κατά καιρούς φιλοξενούμε κόσμο. Περίεργους, αλλόκοτους τύπους που στην αρχή τους βλέπουμε με καχυποψία και μέχρι να φύγουν τους έχουμε αγαπήσει.
Οι πρώτοι ήρθαν ήταν κάτι αλλοπαρμένοι, που ψάρια είχαν καταπιεί τα παιδιά τους αλλά εκείνοι θρηνούσαν αλοφυρόμενοι για το θάνατο του Καραϊσκάκη που πληροφορήθηκαν πρόσφατα. Κάτι άλλοι στη συνέχεια ετοίμαζαν το γάμο των παιδιών τους , ο οποίος συνεχώς κινδύνευε να ματαιωθεί από τσακωμούς για τον Περικλή, αν ήταν η σωτηρία ή η καταστροφή της Ελλάδας (ναι για τον αρχαίο Περικλή επρόκειτο).
Πέρυσι φιλοξενήσαμε μια ομάδα γυναικών που κατάφερε να πάρει από τους άντρες τα ηνία της εξουσίας και θέσπισε ριζοσπαστικούς νόμους. Στην προσπάθεια να εφαρμόσει την ισονομία και στον έρωτα (!), παραγνώρισε την πανάρχαιη αλήθεια ότι δεν ισχύουν νόμοι, με αποτέλεσμα να ζήσουμε σκηνές απείρου κάλους.
Τελευταία έχουν έρθει κάτι Ισπανοί. Η αλήθεια είναι ότι τους αντιμετωπίσαμε με προκατάληψη. Μας φάνηκαν γέροι, έναν αιώνα μεγαλύτεροι από μας, απροκάλυπτα παραδόπιστοι και πονηροί, μικροκλεφτρόνια, τυχοδιώκτες, θεοφοβούμενοι αλλά και παγανιστές που πίνουν το τσίπουρο αντί για νερό και λένε "βρομόλογα".
Νομίσαμε ότι δεν είχαμε, δεν μπορούσαμε να έχουμε, καμία σχέση ή αναφορά. Αργήσαμε να καταλάβουμε ότι αυτό που μας ενοχλούσε ήταν η έλλειψη προσχημάτων.
Η αράχνη, αντίθετα, τους αγάπησε τους Ισπανούς εξ αρχής. Και με τον τρόπο της μας έειξε ότι δεν είναι δουλειά μας να τους κρίνουμε. Άλλωστε κανείς δεν είναι σε θέσει να κρίνει κανένα. Τα ανθρώπινα πάθη και οι εκδηλώσεις τους δεν έκρυβαν γι' αυτήν εκπλήξεις, δεν την παραπλανούσε το περιτύλιγμα. Ήξερε ότι ο κόσμος παλιός ή νεότερος είναι πάντα ο ίδιος. Η διαφορά βρίσκεται στο βάρος των δικαιολογιών. Εμείς απλώς είμαστε πιο φορτωμένοι. με ενοχές, με δικαιολογίες, με συμπλέγματα. "Αν είναι δύσκολο να ζεις, πολύ πιο δύσκολο είναι να δικαιολογήσεις τη ζωή σου.
Έτσι σιγά-σιγά ανακαλύψαμε μαζί με τον Έβδομο Μιάου, τον περιπλανώμενο τυχοδιώκτη που αγαπά την περιπέτεια και τις γυναίκες, ότι το να τριγυρνάς πουλώντας όνειρα σε ξαλαφρώνει από το βάρος των ριζών σου.
Η Μαρί Γκάιλα μας θύμισε ότι όλοι ψάχνουμε μια αφορμή για να σκαρφαλώσουμε τα τείχη και να ρίξουμε μια ματιά απ' την έξω πλευρά της φυλακής.
Το ηθικό δίλημμα του Πέδρο Γκάιλο στη ουσία του είναι διαχρονικό. Το να σωπάσεις δεν είναι πολλές φορές πιο εύκολο από το να μιλήσεις; Ο ηρωισμός που όλοι ζητούμε από τους άλλους, είναι πάντα και η δική μας αυθόρμητη αντίδραση;
Η διαπόμπευση του Λαυρέντη, που φαντάζει αποτρόπαιη με τη πρώτη ματιά, με τη δεύτερη σε κάνει να αναρωτιέσαι: κανείς από μας άραγε δεν εκμεταλλεύτηκε τις πληγές του;
Μέχρι και η Τατούλα που ζει "παρασιτικά" απομυζώντας τις ζωές των άλλων, είναι μια οικεία φιγούρα. Ας μας πει κάποιος με το χέρι στην καρδιά ότι δεν έβαλε ποτέ το μάτι στη κλειδαρότρυπα Ότι δεν ανακατεύτηκε ποτέ σε αλλότριες υποθέσεις, ότι δεν άντλησε χυμούς από ξένα δέντρα.
Σας τους συστήνουμε λοιπόν με περηφάνια αυτούς τους τύπους, με την αναπόφευκτη σύμβαση ότι το πεπρωμένο τους έχει ήδη σφραγιστεί και με την απαραίτητη, αν και αυτονόητη, επεξήγηση: αν δεν τους κατανοήσετε, αν δεν καταφέρετε να συμπάσχετε μαζί τους, το λάθος δεν είναι δικό σας και σίγουρα δεν είναι του Ισπάνού Ramon Maria del Valle-Inclan, αλλά μόνο δικό μας, που δεν καταφέραμε να τους φωτίσουμε σωστά".
"Είμαστε πιασμένοι σε έναν ιστό αράχνης. Το ξέρουμε; Στην αρχή υπήρχαν περιθώρια αμφιβολίας. Μετά ακολούθησαν οι δικαιολογίες Μπορεί να συλληφθήκαμε εξ απήνης. Μπορεί οι άμυνές μας να ήταν διάτρητες.
Τώρα πια όμως τα πράγματα έχουν ξεκαθαρίσει.
Εδώ και πέντε χρόνια ο ιστός αυτός είναι το σπίτι μας, αποτελεί το κατυφύγιο και το άλλοθί μας. Μπορούμε να φύγουμε, αλλά δεν θέλουμε πια. Αντίθετα τον νοιαζόμαστε τον ιστό μας -είναι και αραχνοΰφαντος τον μπαλώνουμε σαν τους ψαράδες το δίχτυ τους, τον στερεώνουμε να μην τον πάρει ο αέρας και που και που τον φωτίζουμε με χρωματιστά λαμπιόνια.
Και την αράχνη και αυτή την αγαπήσαμε. Νομίζω ότι και αυτή μας αποδέχτηκε σαν συγκάτοικους Είναι μια άχρονη, γριά/νέα αράχνη, με παιδική σοφία και κατακτημένη αθωότητα, με συναίσθημα που δεν αφήνεται να γίνει συναισθηματισμός, με γνώση που δεν φτάνει στην αυταρέσκεια.
Κατά καιρούς φιλοξενούμε κόσμο. Περίεργους, αλλόκοτους τύπους που στην αρχή τους βλέπουμε με καχυποψία και μέχρι να φύγουν τους έχουμε αγαπήσει.
Οι πρώτοι ήρθαν ήταν κάτι αλλοπαρμένοι, που ψάρια είχαν καταπιεί τα παιδιά τους αλλά εκείνοι θρηνούσαν αλοφυρόμενοι για το θάνατο του Καραϊσκάκη που πληροφορήθηκαν πρόσφατα. Κάτι άλλοι στη συνέχεια ετοίμαζαν το γάμο των παιδιών τους , ο οποίος συνεχώς κινδύνευε να ματαιωθεί από τσακωμούς για τον Περικλή, αν ήταν η σωτηρία ή η καταστροφή της Ελλάδας (ναι για τον αρχαίο Περικλή επρόκειτο).
Πέρυσι φιλοξενήσαμε μια ομάδα γυναικών που κατάφερε να πάρει από τους άντρες τα ηνία της εξουσίας και θέσπισε ριζοσπαστικούς νόμους. Στην προσπάθεια να εφαρμόσει την ισονομία και στον έρωτα (!), παραγνώρισε την πανάρχαιη αλήθεια ότι δεν ισχύουν νόμοι, με αποτέλεσμα να ζήσουμε σκηνές απείρου κάλους.
Τελευταία έχουν έρθει κάτι Ισπανοί. Η αλήθεια είναι ότι τους αντιμετωπίσαμε με προκατάληψη. Μας φάνηκαν γέροι, έναν αιώνα μεγαλύτεροι από μας, απροκάλυπτα παραδόπιστοι και πονηροί, μικροκλεφτρόνια, τυχοδιώκτες, θεοφοβούμενοι αλλά και παγανιστές που πίνουν το τσίπουρο αντί για νερό και λένε "βρομόλογα".
Νομίσαμε ότι δεν είχαμε, δεν μπορούσαμε να έχουμε, καμία σχέση ή αναφορά. Αργήσαμε να καταλάβουμε ότι αυτό που μας ενοχλούσε ήταν η έλλειψη προσχημάτων.
Η αράχνη, αντίθετα, τους αγάπησε τους Ισπανούς εξ αρχής. Και με τον τρόπο της μας έειξε ότι δεν είναι δουλειά μας να τους κρίνουμε. Άλλωστε κανείς δεν είναι σε θέσει να κρίνει κανένα. Τα ανθρώπινα πάθη και οι εκδηλώσεις τους δεν έκρυβαν γι' αυτήν εκπλήξεις, δεν την παραπλανούσε το περιτύλιγμα. Ήξερε ότι ο κόσμος παλιός ή νεότερος είναι πάντα ο ίδιος. Η διαφορά βρίσκεται στο βάρος των δικαιολογιών. Εμείς απλώς είμαστε πιο φορτωμένοι. με ενοχές, με δικαιολογίες, με συμπλέγματα. "Αν είναι δύσκολο να ζεις, πολύ πιο δύσκολο είναι να δικαιολογήσεις τη ζωή σου.
Έτσι σιγά-σιγά ανακαλύψαμε μαζί με τον Έβδομο Μιάου, τον περιπλανώμενο τυχοδιώκτη που αγαπά την περιπέτεια και τις γυναίκες, ότι το να τριγυρνάς πουλώντας όνειρα σε ξαλαφρώνει από το βάρος των ριζών σου.
Η Μαρί Γκάιλα μας θύμισε ότι όλοι ψάχνουμε μια αφορμή για να σκαρφαλώσουμε τα τείχη και να ρίξουμε μια ματιά απ' την έξω πλευρά της φυλακής.
Το ηθικό δίλημμα του Πέδρο Γκάιλο στη ουσία του είναι διαχρονικό. Το να σωπάσεις δεν είναι πολλές φορές πιο εύκολο από το να μιλήσεις; Ο ηρωισμός που όλοι ζητούμε από τους άλλους, είναι πάντα και η δική μας αυθόρμητη αντίδραση;
Η διαπόμπευση του Λαυρέντη, που φαντάζει αποτρόπαιη με τη πρώτη ματιά, με τη δεύτερη σε κάνει να αναρωτιέσαι: κανείς από μας άραγε δεν εκμεταλλεύτηκε τις πληγές του;
Μέχρι και η Τατούλα που ζει "παρασιτικά" απομυζώντας τις ζωές των άλλων, είναι μια οικεία φιγούρα. Ας μας πει κάποιος με το χέρι στην καρδιά ότι δεν έβαλε ποτέ το μάτι στη κλειδαρότρυπα Ότι δεν ανακατεύτηκε ποτέ σε αλλότριες υποθέσεις, ότι δεν άντλησε χυμούς από ξένα δέντρα.
Σας τους συστήνουμε λοιπόν με περηφάνια αυτούς τους τύπους, με την αναπόφευκτη σύμβαση ότι το πεπρωμένο τους έχει ήδη σφραγιστεί και με την απαραίτητη, αν και αυτονόητη, επεξήγηση: αν δεν τους κατανοήσετε, αν δεν καταφέρετε να συμπάσχετε μαζί τους, το λάθος δεν είναι δικό σας και σίγουρα δεν είναι του Ισπάνού Ramon Maria del Valle-Inclan, αλλά μόνο δικό μας, που δεν καταφέραμε να τους φωτίσουμε σωστά".
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου